Hang động Dambulla tạo lạc tại thị trấn Dambulla, cách thành phố Kandy khoảng 72km. Hanh động Dambulla còn được biết đến với một cái tên gọi khác là Chùa vàng Dambulla. Người xưa đã biến hang động Dambulla trở thành một công trình tâm linh độc đáo của Phật giáo.
Hanh động Dambulla được xem là cụm hang động lớn nhất trong các hang động có dấu tích Phật giáo tại Sri Lanka, có chiều dài khoảng 52m, chiều rộng khoảng 23m và chiều cao khoảng 7m. Sự hóa nhũ tự nhiên của ngọn núi đá vôi cao khoảng 160m đã hình thành bên trong lòng của nó 5 hang động khá rộng. Điều đặc biệt là cả 5 hang động này đều khô ráo, không có hiện tượng nước nhỏ giọt xuống như các hang động thạch nhũ khác.
Trong hang động có rất nhiều tượng Phật được tôn trí tại nhiều vị trí khác nhau, và đặc biệt là trên vách và trên trần của hang động có rất nhiều bức bích họa về chân dung Đức Phật và các sự tích liên quan đến cuộc đời Đức Phật Thích Ca Mâu Ni. Có tổng cộng 153 tượng Phật được đặt trong 5 hang động, 3 bức tượng của 3 vị vua người Sri Lanka có đóng góp nhiều nhất trong việc tạo dựng và trùng tu ngôi chùa, cùng với tượng 4 vị thần trong truyền thuyết Ấn Độ giáo. Hầu hết các tượng Phật cũng như những bích họa trên trần và trên vách của hang động đều mang đậm phong cách nghệ thuật của người Shinhala. Tượng Phật trong hang thì có nhiều kích cỡ và kiểu dáng khác nhau, có tượng dài đến 15m. Mỗi một hang động thường có khoảng 1.500 bức bích họa được vẽ trên trần và trên vách của hang động. Gộp tất cả các bức bích họa ở 5 động lại thì diện tích của chúng có thể bao phủ khoảng 2.100 m2.
Sử thi Mahavamsa của người Sri Lanka ghi lại rằng, vào thế kỷ thứ nhất trước Công nguyên, Anuradhapura là kinh đô chói lọi của người Sri Lanka dưới sự trị vì của vua Valagambahu. Sau đó chiến tranh xảy ra, kinh đô Anuradhapura bị xâm chiếm. Vì sa cơ thất thế nên vua Valagambahu đành phải tháo chạy khỏi kinh đô, và ông đã chọn hang động Dambulla làm nơi trú ẩn cho mình. Nhận thấy quần thể hang động Dambulla có những điều kiện tự nhiên khá thuận lợi, nên ông đã biến nơi đây thành không gian sinh hoạt tâm linh cho mình trong thời gian ẩn dật. Về sau, khi đã đuổi được giặc ngoại xâm, lấy lại được kinh đô Anuradhapura, vua Valagambahu đã cho cải tạo 5 hang động thành ngôi chùa để tạ ơn chư Phật đã phò hộ cho ông trong lúc nguy nan và giúp ông giành lại hòa bình, độc lập cho đất nước. Ngôi chùa được hoàn thành trong khoảng thế kỷ thứ 2 trước Công nguyên. Những vương triều sau đó cứ nối tiếp ông mà trùng tu, đặt thêm các tượng Phật bên trong hang động, và biến hanh động Dambulla thành trung tâm tôn giáo của cả vùng.
Bởi những giá trị tâm linh, giá trị nghệ thuật cùng với nét thiên kỳ kỳ vĩ của hang động Dambulla, nên vào năm 1991, UNESCO đã công nhận hanh động Dambulla là Di sản thế giới.
Ngay nay, Hang động Dambulla được duy tu và bảo vệ rất tốt, và vẫn là một trung tâm Phật giáo, là nơi sinh hoạt tâm linh của người dân trong vùng. Hàng năm, có rất nhiều khách hành hương trong nước và du khách quốc tế đến đây để được chiêm ngưỡng vẽ đẹp độc đáo và sự linh thiêng, huyền bí của hang động, và được hòa mình vào trong không khí thanh tịnh, lắng dịu, lánh xa mọi ồn ào, náo nhiệt của cuộc sống bên ngoài.
An Ngọc biên dịch
Link tư liệu:
– https://www.youtube.com/watch?v=E9gvCIHZemY (Từ phút thứ 14:45 trở đi)
– https://www.youtube.com/watch?v=TZZ1Zf_2STY (Từ phút thứ 6:00 trở đi)
